رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال‌احمر خبر داد:

آغاز دیده‌بانی برای سلامت در حج ٩٨

➊ تقریبا یک ماه تا برگزاری مراسم معنوی حج در کشور عربستان باقی مانده است و بیش از ٨۵‌هزار زائر ایرانی از سراسر کشور امسال عازم سرزمین وحی می‌شوند تا مراسم حج را به جا بیاورند. بحث سلامت و درمان زائران ایرانی از ماه‌ها پیش با برنامه‌ریزی‌های دقیق و آماده‌سازی نیروی انسانی مجرب و اقلام دارویی مورد نیاز  به‌طور جدی از سوی مرکز پزشکی حج و زیارت دنبال می‌شود. محمدتقی حلی‌ساز با بیان این نکته که امسال چند ویژگی در حج تمتع داریم، میانگین سنی حاجیان ایرانی را کمی بیشتر از‌ سال گذشته  اعلام کرد و گفت: امسال متوسط سنی ایرانی‌ها در حج ۵۵‌سال است. نکته مهم دیگری که مورد تاکید رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال‌احمر قرار گرفت، وضع آب‌وهوایی شهرهای مکه و مدینه در روزهای برگزاری مراسم حج بود. به گفته این مسئول دمای هوا رو به افزایش است و در فصل گرم‌ سال هستیم.

➋ وی با اشاره به این‌که شرایط خاصی در کشور عربستان ایجاد شده و در مواردی برقراری ارتباطات سخت است، تاکید کرد: «تلاش ما ارایه بهترین خدمات در همه شرایط است، بر همین اساس تیم ۵۵٠ نفره پزشکان مجرب انتخاب شده‌اند. این تیم ۴۶ نفره شامل مجموعه‌ای از پرستاران، مسئولان آی‌تی و کارکنان مراکز درمانی هستند که برای برپایی و مهیاکردن مراکز درمانی پیش از عزیمت زائران به این مناطق اعزام شده‌اند. حلی‌ساز در توضیحی درباره داروهای مورد نیاز زائران در ایام حضور در کشور عربستان گفت: «خرید داروها پیش از عید شروع و بسته‌بندی و لیبل خورده‌شده آماده و ارسال شده و درحال ترخیص و توزیع در مراکز درمانی مکه و مدینه است. آموزش بهترین راه پیشگیری است و زائران اگر قبل از  قرار گرفتن در شرایط خاص از توصیه‌های سلامت آگاهی داشته باشند، تا حدود زیادی می‌تواند از ابتلا به بیماری‌ها جلوگیری کند.»

➌ وی در توضیح نوع ارتباط مرکز پزشکی ایران با بیمارستان‌های عربستان خاطرنشان کرد: «پزشکانی هستند که دارای کارت شناسایی معتبر برای تردد در بیمارستان‌های سعودی‌اند. دقیقا ١۵ پزشک هستند که به زبان عربی تسلط کامل دارند و به علاوه این پزشکان در موضوع حج باتجربه هستند.» محمودرضا فقیهی، مدیر عملیات بهداشت و درمان حج ٩٨ درباره امنیت زائران بعد از فاجعه منا نیز توضیح داد: «ما در گذشته طرح پزشک کاروان داشتیم؛ اما در سال‌های اخیر برای هر دو کاروان یک پزشک یعنی هر ٣٠٠ زائر یک پزشک در اختیار داریم. با این محدودیت‌ها اما در سرفصل‌های آموزشی ما مدیریت مخاطرات در تجمع‌های انبوه به پزشکان آموزش داده شده و به زائران هم این موضوعات انتقال پیدا کرده است. به علاوه  تمهیداتی درنظر گرفته شده تا بتوانیم شرایط را پایش کنیم که اگر عملیاتی شد آن را اعلام خواهیم کرد.»

راضیه زرگری| بسیاری از ایرانی‌ها این هفته‌ها در تکاپوی بدرقه اعضای خانواده یا خویشاوندانشان برای شرکت در حج تمتع هستند. تقریبا یک ماه تا برگزاری مراسم معنوی حج در کشور عربستان باقی مانده است و بیش از ٨۵‌هزار زائر ایرانی از سراسر کشور امسال عازم سرزمین وحی می‌شوند تا مراسم حج را به جا بیاورند و حاجی شوند؛ جالب است بدانید میانگین سنی زائران ایرانی امسال نسبت به‌ سال گذشته کمی افزایش پیدا کرده؛ مسن‌ترین زائر کشورمان یک پیرمرد ١٠٧ ساله از کردستان است که در معاینات و آزمایشات پزشکی تشخیص استطاعت سلامت بدون مشکل پذیرفته شده و به پزشکان مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال‌احمر قول داده سلامت از حج بازگردد. کوچکترین زائران ایرانی امسال حج هم دو پسربچه چهار ساله و یک ساله هستند. بحث سلامت و درمان زائران ایرانی از ماه‌ها پیش با برنامه‌ریزی‌های دقیق و آماده‌سازی نیروی انسانی مجرب و اقلام دارویی مورد نیاز  به‌طور جدی از سوی مرکز پزشکی حج و زیارت دنبال می‌شود که بر همین اساس اخبار اقدامات صورت‌گرفته و آمار تعداد مراکز درمانی جمعیت هلال‌احمر ایران در مکه و مدینه، به مرور توسط این مرکز اعلام شده است. محمدتقی حلی‌ساز صبح دیروز در آخرین نشست خبری پیش از آغاز عملیات درمانی جمعیت هلال‌احمر در سرزمین وحی، میزبان خبرنگاران رسانه‌ها بود تا آخرین اخبار و اطلاعات مرتبط با حج تمتع را در  اختیار مردم قرار دهد. او شعار امسال مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال‌احمر در مراسم حج تمتع را «دیده‌بانی برای سلامت» عنوان کرد. وی به نقش مهم اصحاب رسانه در اطلاع‌رسانی و آموزش‌های مورد نیاز زئران تاکید کرد و گفت رسانه‌ها حلقه ارتباط بین ما و مردم در برگزاری هرچه بهتر این مراسم معنوی هستند.
حلی‌ساز با بیان این نکته که امسال چند ویژگی در حج تمتع داریم، میانگین سنی حاجیان ایرانی را کمی بیشتر از‌ سال گذشته  اعلام کرد و گفت: «امسال متوسط سنی ایرانی‌ها در حج ۵۵‌سال است. حدود ٨‌هزار زائر بین ٧٠ تا ٨٠‌سال داریم و حتی ١٨٠٠زائر ایرانی بالای ٨٠‌سال هم حضور دارند و حدود ١۵٠ زائر زیر ١٨‌سال نیز داریم. نکته مهم دیگری که مورد تاکید رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت جمعیت هلال‌احمر قرار گرفت، وضع آب‌وهوایی شهرهای مکه و مدینه در روزهای برگزاری مراسم حج بود. به گفته این مسئول دمای هوا رو به افزایش است و در فصل گرم‌ سال هستیم. در این فصل احتمال گرمازدگی بین زائران زیادتر است.
وی با اشاره به این‌که شرایط خاصی در کشور عربستان ایجاد شده و در مواردی برقراری ارتباطات سخت است، تاکید کرد: «تلاش ما ارایه بهترین خدمات در همه شرایط است، بر همین اساس تیم ۵۵٠ نفره پزشکان مجرب انتخاب شده‌اند. نخستین گروه پیش‌پرواز ما به همراه کارگزاران حج روز سیزدهم تیرماه عازم عربستان شدند. این تیم ۴۶ نفره شامل مجموعه‌ای از پرستاران، مسئولان آی‌تی و کارکنان مراکز درمانی هستند که برای برپایی و مهیاکردن مراکز درمانی پیش از عزیمت زائران به این مناطق اعزام شده‌اند. ما دو گروه دیگر داریم که یک گروه شانزدهم تیرماه و یک گروه بیستم تیرماه اعزام می‌شوند.» وی با بیان این‌که امسال تیم درمانی با سرعت بیشتر و فاصله کمتر اعزام می‌شود، اشاره کرد: «به دلیل این‌که تعداد زائران در هفته‌های آتی به سرعت در شهرهای مکه و مدینه افزایش پیدا می‌کند، تلاش ما ارایه بهترین خدمات به‌موقع و موثر به زائران از دقایق اولیه حضور در کشور عربستان است.»
حلی‌ساز در توضیحی درباره داروهای مورد نیاز زائران در ایام حضور در کشور عربستان گفت: «خرید داروها پیش از عید شروع و بسته‌بندی و لیبل خورده‌شده آماده و ارسال شده و درحال ترخیص و توزیع در مراکز درمانی مکه و مدینه است. ما در این شرایط قبل از اعزام باید بر مباحث آموزشی تاکید می‌کردیم که این کار با همت بسیار خوب همکارانم صورت گرفته است. آموزش بهترین راه پیشگیری است و زائران اگر قبل از  قرار گرفتن در شرایط خاص از توصیه‌های سلامت آگاهی داشته باشند، تا حدود زیادی می‌تواند از ابتلا به بیماری‌ها جلوگیری کند.»
١٠٠ پیام بهداشتی مهم در قالب بروشور در اختیار زائران قرار می‌گیرد
رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت به طراحی ١٠٠ پیام بهداشتی در قالب بروشورها برای زائران اشاره کرد و گفت: «این پیام‌های بهداشتی که در تیراژ بالا منتشر شده و در اختیار زائران قرار می‌گیرد، می‌تواند در جلوگیری از بیماری‌ها راهگشا باشد. این پیام‌ها همه کارشناسی و بسیار مختصر و مفید طراحی شده و شامل بحث‌های مهمی از توصیه‌های قبل از سفر و بهداشت فردی تا بیماری‌های شایع در سرزمین وحی و راه‌های تقویت سیستم ایمنی است. نام درمانگاه‌های تخصصی در مکه و مدینه و مرکز اصلی پزشکی حج و زیارت در عربستان در این بروشورها به همراه شماره تلفن‌ها برای انتقادات و پیشنهادات به صورت پیامکی هم درج شده است.»

کدئین‌ها را در ایام حج فراموش کنید
مرکز پزشکی حج و زیارت برای حج امسال علاوه بر مطب‌هایی که حدود ١٣٠ مطب است و شامل محل اسکان زائران در کاروان‌هایشان می‌شود ۴ مجتمع درمانگاهی در مدینه و ۵ مجتمع درمانگاهی در مکه پیش‌بینی کرده است. طبیعی است در ایام عرفات و منی بیمارستان صحرایی ایجاد می‌شود تا ارایه خدمات در آن روزها به خوبی ارایه شود. حلی‌ساز در توضیح اقلام دارویی ممنوعه در عربستان گفت:  «یک سری داروها در ایران بسیار سهل‌الوصول هستند مثل استامینوفن  کدئین که به علت پسوند کدئین، ورودش به عربستان ممنوع است. به این دلیل که این داروها می‌تواند به ترک اعتیاد و معتادان کمک‌کننده باشد. پزشکان ما این داروها را که ١۵-١۴ قلم بیشتر نیست می‌شناسند و به زائران اطلاع می‌دهند. همچنین این داروها در فرودگاه‌ها لیست شده است و زائران از  آن اطلاع پیدا می‌کنند. غیراز این داروها، هیچ نوع دارویی ممنوعیت ورود به عربستان ندارد و تأکید ما به زائرانی که داروهای ویژه و خاص مصرف می‌کنند، این است که حتما داروی کافی برای روزهایی که در مکه و مدینه هستند همراه داشته باشند. داروها به قدری گسترده است که بعضا در فارماکوپه ما نیست و تهیه آن در کشور عربستان مقدور نیست.»
وی در توضیح نوع ارتباط مرکز پزشکی ایران با بیمارستان‌های عربستان خاطرنشان کرد: «پزشکانی هستند که دارای کارت شناسایی معتبر برای تردد در بیمارستان‌های سعودی‌اند. دقیقا ١۵ پزشک هستند که به زبان عربی تسلط کامل دارند و به علاوه این پزشکان در موضوع حج باتجربه هستند. طبق سال‌های گذشته در تمام مواردی که بیمارستان‌های کشور عربستان می‌توانند به ما کمک کنند، از این افراد کمک می‌گیریم. توجه داشته باشید که خدماتی که به نوعی شامل جراحی می‌شود به هیچ وجه در مراکز درمانی ما انجام نمی‌شود و در صورت بروز چنین مواردی به بیمارستان‌های سعودی منتقل می‌شوند.»

٣١ زائر ایرانی در ایام حج نیاز به دیالیز دارند
حلی‌ساز در توضیح بیماری‌های شایع بین زائران ایرانی گفت:   «افراد پیش از اعزام توسط تیم‌های پزشکی معاینه می‌شوند و آزمایشات مختلف برایشان انجام می‌شود و همه اطلاعات زائران در یک فایل الکترونیکی به عربستان منتقل می‌شود. یعنی زائر با کارت شناسایی‌ و بارکدی که دارد به هر مرکزی مراجعه کند، تمام اطلاعاتش در اختیار پزشک قرار می‌گیرد. بر همین اساس، ٢٠‌درصد زائران فشار خونی و حدود ١۵‌درصد دیابتی و حدود ۵‌درصد افرادی که استطاعت جسمی‌شان تأیید شده است هم بیماری‌های قلبی-عروقی دارند. درحال حاضر ٣١ نفر از زائران کسانی هستند که نیاز به دیالیز دارند؛ تمام هماهنگی‌ها با دولت سعودی برای دسترسی این افراد به خدمات درمانی در فواصل زمانی مورد نیاز انجام می‌شود.»
رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت در مورد فارماکوپه داروها عنوان کرد: «داروهایی که به سرزمین وحی منتقل شده است صددرصد فارماکوپه ایران است و حدود ۴٠٠ قلم دارو در حجم ۵٠ تا ۶٠ تن بیشتر نمی‌شود. به بیان دیگر مثلا برای قند خون و فشار خون داروهایی می‌بریم که براساس تجربه سال‌های قبل کاربردی‌تر بوده‌اند. از طرفی چون ارتباط سیاسی‌مان با عربستان قطع شده، بسیاری از هماهنگی‌ها را باید بیش از کشورهای دیگر انجام دهیم تا داروها از جده وارد و از گمرک خارج شود و به مراکز درمانی برسد؛ اگر این هماهنگی از ماه‌ها قبل انجام نگیرد انتقال این حجم از دارو و توافق گرفتن از نهادها کار سختی است.»

٧١ نفر به دلیل اعتیاد مجوز حضور در حج نگرفته و ٢٩ نفر درحال تعلیق هستند
وی در مورد بازماندگان از سفر حج اظهارکرد:  «آمارهایی که ما در اختیار داریم ممکن است آمار نهایی و قطعی نباشد، اما طبق آن‌چه ما در اختیار داریم ۴٢۵ نفر در همان مراحل اولیه معاینه و به توصیه پزشک از سفر انصراف دادند. برخی دیگر اصرار به سفر داشتند که پرونده‌شان به کمیسیون منتقل شد و از این تعداد نیز ٧٣ نفر دوباره رد شدند.» حلی‌ساز  با بیان این‌که حدود ۷۰۰۰ نفر نیز به دلایل مختلف غیرپزشکی نظیر هزینه و … انصراف دادند، گفت:«٧١ نفر هم که وابسته به مصرف مواد مخدر بودند مجوز سفر ندارند و علاوه بر این تعداد ٢٩ نفر در وضع تعلیق هستند و شرایط آنها درحال بررسی است. ‌درصد حجاج زن و مرد در حج امسال نیز ۴۸‌درصد مرد و ۵۲‌درصد زن هست؛ آمار حجاج بالای ۸۰‌سال ما تغییر چندانی در مقایسه با پارسال نداشته است. پارسال میانگین سنی حجاج حدود ۵۰‌سال بود که امسال با پنج‌سال افزایش میانگین آن به ۵۵‌سال رسیده است.»

موادیاب و اسکنرهای پیشرفته تشخیص مواد مخدر با کسی شوخی ندارد
رئیس مرکز پزشکی حج و زیارت با تأکید بر سختگیری کشور عربستان در مورد حمل موادمخدر گفت: «حتی یک گرم موادمخدر نیز مانع سفر خواهد شد و جرم بسیار سنگینی ایجاد می‌کند و از عطوفت‌هایی که ممکن است در کشور ببینیم در عربستان خبری نیست؛ با توجه به این‌که در عربستان سیستم‌های موادیاب و اسکنرهای پیشرفته دارند و بحث آبروی زائر و آبروی کشور در میان است و واقعا شوخی بردار نیست، هرچه بیشتر در این موارد تأکید و هشدار داده شود بهتر است. لازم است حجاج به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته باشند.»  موضوع دیگر به بعضی حرف‌ها و نقل‌ها در مورد آب زمزم برمی‌گردد؛ حلی ساز در این زمینه گفت: «این‌که فلزات سنگین سرطان زا در آب زمزم وجود داشته باشد تا به الان هیچ استنادی وجود نداشته است. درست در شرایطی که نگران گرمازدگی زائران هستیم این مباحث مطرح می‌شود که به هیچ وجه قابل استناد نیست. ما به زائران توصیه می‌کنیم حتما زمانی که از هتل خارج می‌شوند بطری آب همراه داشته باشند و در هر فرصتی آب بنوشند. آب زمزم به راحتی قابل شرب است و نباید به شایعات غیرقابل استناد در این رابطه توجه کرد.

شروع خدمات درمانی با تیم ۴٧ نفره درمانی از امروز در مدینه

محمودرضا فقیهی، مدیر عملیات بهداشت و درمان حج ٩٨ نیز در این نشست خبری توضیحاتی پیرامون تیم‌های پزشکی و آغاز به کار درمان حجاج ارایه داد؛ به گفته فقیهی نیروهای پیشرو در همان ساعت ورود، کارشان را آغاز کرده‌اند، درمانگاه‌ها در مکه و مدینه درحال راه‌اندازی است و مراکز از سازمان حج و زیارت تحویل گرفته شده است. یک تیم هم هماهنگی‌های لازم را با وزارت بهداشت عربستان برای اخذ مجوزهای لازم انجام می‌دهد. شرایط به نحوی مهیاست که از امروز خدمات درمانی در قالب ۴٧نفر شامل تیم‌های عمومی و تخصصی در مدینه ارایه و به تدریج با ورود زائران این خدمات تکمیل و ظرفیت‌ها بیشتر می‌شود. وی درباره  مواردی که پیرامون بهداشت آب و مواد غذایی در مدینه و مکه عنوان می‌شود، توضیح داد: «تیمی در عربستان داریم با عنوان واحد سلامت کاروان؛ متشکل از متخصصان بهداشت محیط و پزشکانی که عملا کار نظارت بر بحث‌های آموزشی و توزیع غذا و سلامت آب را برعهده دارند. شرایط به صورت خاص توسط این تیم‌ها رصد می‌شود، از آب‌های مورد استفاده گرفته تا مواد غذایی که استفاده می‌شود و  جای هیچ‌گونه نگرانی در این موارد وجود ندارد. باید توجه داشته باشید مهمترین تهدید برای ما خطر گرمازدگی است، زائرانی که مشکل قلبی و به نوعی در گروه در معرض خطر قرار دارند، در ساعت‌های گرم روز باید کمترین تردد را در فضای باز داشته باشند. همچنین افرادی که مشکل مزاجی دارند، در معرض خطر گرمازدگی و اختلالات حافظه قرار دارند. زائران باید خیلی مراقب باشند و توصیه‌های پزشکان را برای جلوگیری از گرمازدگی رعایت کنند.
فقیهی درباره امنیت زائران بعد از فاجعه منا نیز توضیح داد: «ما در گذشته طرح پزشک کاروان داشتیم؛ اما در سال‌های اخیر برای هر دو کاروان یک پزشک یعنی هر ٣٠٠ زائر یک پزشک در اختیار داریم و امکان این‌که حتما پزشکی که زائر را معاینه کرده بتواند همراه زائر باشد، وجود ندارد. با این محدودیت‌ها اما در سرفصل‌های آموزشی ما مدیریت مخاطرات در تجمع‌های انبوه به پزشکان آموزش داده شده و به زائران هم این موضوعات انتقال پیدا کرده است. به علاوه  تمهیداتی درنظر گرفته شده تا بتوانیم شرایط را پایش کنیم که اگر عملیاتی شد آن را اعلام خواهیم کرد.»