دورهمی پیرمردها و پیرزن‌ها در اصفهان

➊ همه سال‌ها جشنواره فیلم کودک و نوجوان بیشتر در شهر اصفهان برگزار شده است و البته چند ‌سال هم میهمان همدان شد و امسال دوباره در اصفهان برگزار می‌شود؛ اما چرا اصفهان؟ شاید جالب باشد بدانید که این قراردادی است که از سال‌های گذشته بین شهرداری اصفهان و سازمان سینمایی منعقد شده و هر کدام از طرفین نیمی از هزینه‌های آن را تقبل می‌کنند؛ چون هر دو طرف از این موضوع منتفع هستند.

➋ شهرداری اصفهان گردشگر و توریست‌هایی از این طریق جذب می‌کند و دبیرخانه جشنواره و سازمان سینمایی هم به هدف خود که برگزاری گردهمایی مهم بین‌المللی‌‌شان است، می‌رسند. در این سال‌ها هم خیلی‌ها مثل مریم سعادت، ‌هاتف علیمردانی یا بیتا منصوری که بازیگر، کارگردان و تهیه‌کننده آثار حوزه کودک بوده‌اند، انتقاداتی را درباره کیفیت آن مطرح کردند و برخی هم به این سوال پرداختند که چرا خروجی این جشنواره مثل دهه‌های قبل به اکران‌های پرشور منتهی نمی‌شود.

➌ فرزاد اژدری فیلمساز حوزه کودک و نوجوان که در سال‌های قبل آثاری هم در این جشنواره داشته است، می‌گوید: «درواقع این جشنواره برگزار می‌شود تا دست‌اندرکاران این حوزه دور هم جمع شوند، فیلم‌هایشان را بیاورند، ببینند و به تبادل‌ نظر بپردازند و اکران پله بعدی است و به مسائل دیگری بستگی  دارد.» فیلم‌های تاثیرگذار و پرطرفدار دهه‌های گذشته را همه می‌شناسند اما اگر حالا بخواهیم درباره فیلم‌های تاثیرگذار این سال‌ها حرف بزنیم، تعداد آنها انگشت‌شمار است که البته گیرایی قبل را ندارند.

 

نیره خادمی| انگار قرار نیست جشنواره بی‌رمق فیلم در حوزه کودک و نوجوان جانی بگیرد و کودکان این روزها هم همان حال و هوای خوب دهه ۶٠ و ٧٠ را تجربه کنند؛ روزهایی که ماحصل جشنواره‌های سینمایی‌اش در حوزه کودک به اکران و پخش چندین و چند باره گلنار، پاتال و آرزو‌های کوچک، دزد عروسک‌ها، علی و غول جنگل، سفر جادویی، مدرسه پیرمردها، بهترین بابای دنیا و حداقل ٩ اثر فاخر دیگر منتهی شد اما حالا دیگر از آن آثار خبری نیست و فقط خاطره‌هایش برای کودکان آن روزها مانده است.

جشنواره، دورهمی و خلاص
در این سال‌ها هم خیلی‌ها مثل مریم سعادت، ‌هاتف علیمردانی یا بیتا منصوری که بازیگر، کارگردان و تهیه‌کننده آثار حوزه کودک بوده‌اند، انتقاداتی را درباره کیفیت آن مطرح کردند و برخی هم به این سوال پرداختند که چرا خروجی این جشنواره مثل دهه‌های قبل به اکران‌های پرشور منتهی نمی‌شود. البته فرزاد اژدری فیلمساز حوزه کودک و نوجوان که در سال‌های قبل آثاری هم در این جشنواره داشته است، در گفت‌وگو با «شهروند» نظر دیگری در این‌باره دارد. او معتقد است که هدف این جشنواره هم مثل خیلی از جشنواره‌های دیگر مانند جشنواره فیلم فجر، جشنواره‌های مرسوم در حوزه دفاع مقدس یا مثلا جشنواره فیلم شهر اکران فیلم‌های جشنواره نیست: «درواقع این جشنواره برگزار می‌شود تا دست‌اندرکاران این حوزه دور هم جمع شوند، فیلم‌هایشان را بیاورند، ببینند و به تبادل‌ نظر بپردازند و اکران پله بعدی است و به مسائل دیگری بستگی  دارد.» او معتقد است نگاهی که خروجی جشنواره را اکران‌های بعد از آن می‌داند، غلط است: «اکران در اختیار سیاست‌گذاران است که چه نقشه راهی برای آن داشته باشند. جشنواره نباید مدعی اکران باشد. جشنواره برگزار می‌شود که عده‌ای مخاطبان خاص و کودکان فیلم‌ها را ببینند و فیلم‌های برگزیده در فضای رسانه‌ای معرفی شوند.»

کودک‌های درون فیلمسازان فراری شده‌اند
فیلم‌های تاثیرگذار و پرطرفدار دهه‌های گذشته را همه می‌شناسند اما اگر حالا بخواهیم درباره فیلم‌های تاثیرگذار این سال‌ها حرف بزنیم، تعداد آنها انگشت‌شمار است که البته گیرایی قبل را ندارند. فرزاد اژدری هم در مواجهه با این سوال از چند مورد معدود ازجمله دزد و پری، پاستاریونی یا انیمیشن سینمایی شاهزاده روم نام می‌برد که به اکران هم رسیده‌اند. البته شاهزاده روم اکران موفقی هم در‌ سال ٩۴ داشت و درواقع به پرمخاطب‌ترین انیمیشن تاریخ ایران و سومین فیلم پرفروش‌ سال ۹۴ تبدیل شد. دزد و پری هم در ‌سال ٩٧ با فروش ٩٣٠‌میلیون تومانی گیشه را تجربه کرد. این کارگردان فیلم کودک می‌گوید که فیلم‌های چند ‌سال گذشته هم تا حدی موفق بوده‌اند اما در کل پسرفت سینمای کودک نسبت به ١۵‌ سال گذشته دلایل دیگری دارد: «به ‌هر حال ما با تغییر نسل، فرهنگ و رسانه‌های دیداری و شنیداری مواجه هستیم. در آن زمان سالن‌های سینما بیشتر بود، تلویزیون دو شبکه بیشتر نداشت و بیشترین سرگرمی بچه‌ها به فیلم‌ها محدود می‌شد.» از نظر او، کودک درون دست‌اندرکاران این حوزه در دهه‌های گذشته فعال بود و در تولیداتشان از فانتزی، تخیل و تصور کمک می‌گرفتند: «البته ساخت این دست فیلم‌ها این روزها مشکل و هزینه‌بر است؛ بنابراین تهیه‌کننده‌ها تصمیم گرفتند سراغ آنها نروند. از طرفی وقتی سینماداران بیشتر طرفدار فیلم‌های اجتماعی و طنز هستند تا فیلم کودک، ترجیح این است که نقش فعال را به این حوزه‌ها بدهند؛ چون تصور فیلمسازان هم این است که فیلم کودک مخاطب ندارد؛ اگر چه این‌طور نیست.»

بی‌خیال عروسک‌ها شویم
این روزها هم البته فضا برای استفاده از ابزارهای جدید باز شده است؛ در حالی ‌که فیلمسازان در استفاده از عروسک‌های دهه‌های گذشته جا مانده‌اند و به روز نشده‌اند. در هیچ جای دنیا دیگر برای کار کودک از عروسک استفاده نمی‌‌شود و جلوه‌های ویژه نقش آنها را برعهده گرفته‌اند اما هنوز هم در ایران جرأت استفاده از این ابزار شکل نگرفته است. آن‌طور که اژدری هم می‌گوید، باید بالاخره فعالان این حوزه هم سر وقت ابزارهای نسل جدید بروند:  «ساخت فیلم عروسکی هم سختی‌های خود را دارد اما این روزها استفاده از کامپیوتر کار را راحت کرده است. این ابزار فقط مختص به سینمای‌ هالیوود نیست. ما در شهرستان‌ها بچه‌های فعالی در امر جلوه‌های ویژه و مدل‌ها و افتر افکت‌ها داریم اما به کار گرفته نمی‌شوند؛ چون هر کس به فکر این است که فیلم بسازد و پول در بیاورد بنابراین سراغ فیلم‌های آپارتمانی با چند بازیگر که سلبریتی نباشند، می‌رود تا دستمزدها هم سر به فلک نکشد.» او معتقد است که فیلمسازی حوزه کودک دل شیر و جسارت می‌خواهد و باید کودک درون همه اعضای گروه فعال باشد.

حالا چرا اصفهان؟
در همه سال‌ها این جشنواره فیلم کودک و نوجوان بیشتر در شهر اصفهان برگزار شده است و البته چند ‌سال هم میهمان همدان شد و امسال دوباره در اصفهان برگزار می‌شود؛ اما چرا اصفهان؟ شاید جالب باشد بدانید که این قراردادی است که از سال‌های گذشته بین شهرداری اصفهان و سازمان سینمایی منعقد شده و هر کدام از طرفین نیمی از هزینه‌های آن را تقبل می‌کنند؛ چون هر دو طرف از این موضوع منتفع هستند. شهرداری اصفهان گردشگر و توریست‌هایی از این طریق جذب می‌کند و دبیرخانه جشنواره و سازمان سینمایی هم به هدف خود که برگزاری گردهمایی مهم بین‌المللی‌‌شان است، می‌رسند. اژدری هم می‌گوید اکثر جشنواره‌های مهم جهان با شهرهایشان شناخته می‌شوند و اتفاقا اصفهان هم به دلیل فضای خاص و توریستی که دارد، پتانسیل خوبی در این زمینه دارد و  بازتاب‌های بین‌المللی بهتری هم خواهد داشت.