سد کرج لبریز است، حالا هشدارها جدی‌تر از همیشه‌اند

هیولای خفته در کمین مسافران تابستانی

➊ شدت و حجم آب در رودخانه‌های کرج به‌حدی است که اگر کسی درون آنها بیفتد تقریبا امکان نجاتش وجود ندارد. دمای بسیار پایین آب که حاصل ذوب‌شدن یخ‌هاست هم به خطرناک بودن آن اضافه می‌کند.

➋ خبرگزاری تسنیم نوشت: «درحال حاضر مخزن سد کرج کاملا پر شده و آب به صورت لب‌لب با سرریز سد قرار دارد. درواقع از مجموع حجم ۲۰۵‌میلیون مترمکعبی مخزن این سد، با وجود ۲۰‌میلیون مترمکعب حجم رسوبات پشت سد، ۱۸۵‌میلیون مترمکعب آب هم‌اکنون در پشت سد کرج ذخیره شده است.»

➌ ما امسال و اواخر ‌سال گذشته بارش‌های خوبی داشته‌ایم و همین موضوع هم باعث شده رودخانه‌ها حداقل دو برابر سال‌های گذشته آب داشته باشند، آبی که اگرچه آرام به نظر می‌رسد، اما بشدت خطرناک است و مانند یک اژدهای خاموش در کمین کسانی است که درون آن بیفتند.


دیروز خبرگزاری تسنیم نوشت: «درحال حاضر مخزن سد کرج کاملا پر شده و آب به صورت لب‌لب با سرریز سد قرار دارد. درواقع از مجموع حجم ۲۰۵‌میلیون مترمکعبی مخزن این سد، با وجود ۲۰‌میلیون مترمکعب حجم رسوبات پشت سد، ۱۸۵‌میلیون مترمکعب آب هم‌اکنون در پشت سد کرج ذخیره شده است.» همین جمله‌ها کافی بود برای این‌که کانال‌های خبری مختلف خبر از خطر سرریز شدن سد کرج بدهند، اما سعید نقدی، مدیر دفتر مطالعات منابع آب شرکت آب منطقه‌ای استان البرز در مورد میزان خطرناک‌بودن وضع ظرفیت سد می‌گوید: «با توجه به بارش‌های خوبی که زمستان گذشته و بهار امسال داشتیم، نزدیک به یک ماه است که سد کرج تقریبا پر شده است. درحال حاضر ورودی آن حدود 27 متر مکعب بر ثانیه است و خروجی آن هم به همین میزان در نظر گرفته شده است. با توجه به این‌که طبق نظر سازمان هواشناسی احتمال بارش در استان کم است، مساوی بودن خروجی و ورودی سد باعث می‌شود هیچ نگرانی نداشته باشیم، اگر هم بارشی رخ بدهد، می‌توان با افزایش خروجی سد اوضاع را کنترل کرد، بنابراین خطر سرریز سد کرج جدی نیست.»

محمدحسین وطنی، معاون امدادونجات جمعیت هلال‌احمر استان البرز هم در مورد سد همین نظر را دارد و می‌گوید: «پر شدن یا سر ریز شدن سد اصلا مطرح نیست و برای ما نگرانی ایجاد نمی‌کند، آن‌چه الان خطرناک است و ما دایم در موردش به مردم هشدار می‌دهیم، وضع رودخانه‌هاست. ما امسال و اواخر ‌سال گذشته بارش‌های خوبی داشته‌ایم و همین موضوع هم باعث شده رودخانه‌ها حداقل دو برابر سال‌های گذشته آب داشته باشند، آبی که اگرچه آرام به نظر می‌رسد، اما بشدت خطرناک است و مانند یک اژدهای خاموش در کمین کسانی است که درون آن بیفتند. شدت و حجم آب در رودخانه‌های کرج به‌حدی است که اگر کسی درون آنها بیفتد تقریبا امکان نجاتش وجود ندارد. دمای بسیار پایین آب که حاصل ذوب‌شدن یخ‌هاست هم به خطرناک بودن آن اضافه می‌کند. از طرفی شنا کردن مردم داخل آب پشت سد هم خیلی خطرناک است. درواقع رودخانه‌های استان البرز در فصل بهار به واسطه بارندگی‌های بهاری و ذوب‌شدن برف‌ها، پرآب و خروشان شده و با سرعت بیشتر به پایین‌دست سرازیر می‌شوند و اینجاست که این موهبت زیبای الهی، در مسیر پرپیچ‌وخم خود تبدیل به موجودی بی‌رحم و خشن و خطرناک می‌شود و یک لحظه غفلت یک عمر پشیمانی را به دنبال خواهد داشت.»
او در مورد تمهیداتی که برای کاهش خطر در نظر گرفته شده، می‌گوید: «نیروهای ما به صورت 24 ساعته آماده‌باش هستند و دایم هم به مردم هشدار می‌دهیم، ‌از طرفی شرکت آب منطقه‌ای دورتادور سد فنس کشیده، اما مردم فنس‌ها را پاره می‌کنند و به درون آب می‌روند. از طرف دیگر ما بشدت درگیر امداد به تصادفات جاده‌ای هستیم و اخیرا غرق‌شدگی هم برای ما مشکل‌ساز شده است.» طبق گزارش‌ها از ابتدای تیر ماه امسال 10 نفر در رودخانه‌های استان البرز غرق شده‌اند.

بایدها و نبایدهایی که باید برای تفریحات کنار آب دانست

آب که از سر گذشت، چه یک وجب چه صد وجب

عطیه کریمی| حس آرامش، سبکی، رها شدن در دریای بی‌کران و لذت برخورد با امواج آب که حال انسان را خوب می‌کند، باعث ‏می‌شود دل به آب بزنیم و خطر آن را به جان بخریم. همین حس خوب داشتن است که سالانه مسافران زیادی را به سواحل ‏شمال و جنوب ایران می‌کشاند. ایران با داشتن سواحل بسیار گسترده در خزر و خلیج‌فارس پذیرای مسافران زیادی در فصل تابستان است. اما دریا به همان اندازه که می‌تواند آرامش‌بخش باشد، به یکباره می‌تواند جان انسان‌ها را به سادگی بگیرد. ‏ممکن است شناگران ندانسته دل به دریا بزنند و وارد نقاط ممنوعه و خارج از طرح‌های سالم سازی دریا شوند و جان خود را از ‏دست بدهند. معمولا بی‌احتیاطی، نداشتن مهارت شنا و آشنا نبودن با ویژگی‌های محیط آبی دریا همچون جزر و مد و جریان‌های ‏شکافنده و مرگبار ساحلی و از سوی دیگر کمبود امکانات امداد و نجات، بخصوص در مناطق ممنوعه سبب اتفاقات ناخوشایندی ‏برای مسافران ساحلی می‌شود. متاسفانه با وجود این‌که هرساله شاهد تلفات بسیاری در مناطق دریایی کشور بخصوص سواحل ‏خزر هستیم که خاطرات تلخی هم در ذهن خانواده‌ها و امدادگران باقی می‌گذارد، بازهم اطلاع‌رسانی کافی در این زمینه صورت ‏نمی‌گیرد. سواحل دریای خزر به نسبت خلیج‌فارس خطرآفرین‌تر است و نیازمند آن است که مسافران نکات ایمنی لازم را در ‏خصوص شنا در این محل را بدانند. جریان‌های شکافنده بسیار قوی و گل آلود بودن آب دریای خزر که موجب می‌شود حتی با ‏عینک شنا هم نتوان زیر سطح آب را مشاهده کرد، باعث غرق شدن شناگران بسیاری می‌شود. البته تنها سواحل دریای خزر و ‏خلیج‌فارس نیستند که پذیرای سالانه مسافران زیادی هستند؛ در ایران دریاچه و رودخانه کم نیست و بسیاری از آنها در ‏تعطیلات تابستان میزبان مسافرانی هستند که از دانستنی‌های مربوط به آب باخبر نیستند. در این مطلب سعی کرده‌ایم نکات ایمنی و ‏مواردی که هنگام سفر به مناطق ساحلی باید رعایت شوند را بیان کنیم. در همین راستا محمد بی‌بی کبادی؛کارشناس امداد ‏ونجات جمعیت هلال‌احمر این نکات را با «شهروند» در میان گذاشته است.

نکات کلیدی برای داشتن سفری سلامت به نقاطی که ساحل دریا یا رودخانه دارند

نکته مهمی که باید ذکر کنم این است که شنا کردن در سد‌ها و رودخانه‌ها اکیدا ممنوع و فوق‌العاده خطرناک است. این مکان‌‏ها دارای جریانات سطحی و زیرسطحی قوی هستند که امکان شناکردن را ندارند.‏
نکته دیگر مراقبت از کودکان است. یک‌سال خانواده‌ها کودکان را حفظ و مراقبت کرده‌اند و حالا به سفر آمده‌اند، ممکن است در ‏اثر یک لحظه غفلت از آنها، کودک به داخل رودخانه یا دریا ‌افتد و به راحتی نشود پیدایش کرد. اگر کودکان در محیط‌‏های ساحلی و آبی بازی می‌کنند، حتما بازوبند‌های بادی به دستان آنها ببندید.‏
در کرانه یا حریم رودخانه اگر کمپی می‌زنیم، باید فاصله ایمن را با رودخانه رعایت کنیم، همچنین در فصل بهار ناپایداری هوا ‏بیشتر است. احتمال دارد در بالادست رودخانه‌ای که در کنار آن توقف کرده‌ایم، بارش شدید باران باشد و به یکباره با سیل‌‏های برق‌آسا مواجه شویم که امکان هر گونه اقدام را از ما بگیرد. ‏

محمدحسین وطنی در قالب یک یادداشت به مسافران تابستانی توصیه‌هایی می‌کند: «در جهت حفاظت از جان خود و خانواده لازم است تا هموطنان عزیز و گرامی در سفر به این استان و در کنار سدها و رودخانه‌های آن نکات زیر را رعایت کرده و به خاطر بسپارند.

  1. در جاده‌های پرپیچ‌وخم مانند جاده چالوس بسیار محتاط بوده و با سرعت مجاز رانندگی کنید.
  2. برای تماشای مناظر طبیعی کنار جاده، در نقاط بی‌خطر که دارای دیواره یا گارد است توقف کنید.
  3. مواظب کودکان و افراد سالخورده باشید.
  4. عمق آب را شوخی نپندارید. چنانچه سطح آب تا حدود زانو باشد در صورت افتادن، افراد بزرگسال را نیز باخود خواهد برد.
  5. آب حاصل از ذوب برف‌ها بسیار سرد است و اگر کسی به رودخانه بیفتد، سرمای آب سریعا فرد را دچار مشکل می‌کند.
  6. عامل غافلگیر‌کننده دیگر برخورد سر افراد غوطه‌ور در آب با سنگ و سایر اشیای داخل رودخانه است که ممکن است باعث کاهش هوشیاری شود.
  7. از ایستادن یا عبور از روی سنگ‌های خیس به دلیل لغزنده‌بودن، اجتناب کنید.
  8. از شنا کردن داخل رودخانه‌های خروشان بپرهیزید.
  9. در زمان گرفتن عکس یادگاری هوای یکدیگر، مخصوصا کودکان را داشته باشید.
  10. در زمان عبور از پل‌ها، مخصوصا پل‌های با ارتفاع زیاد بسیار مراقب باشید.
  11. هر ارگان و اداره‌ای وظیفه جداگانه‌ای دارد و لازم است در صورت بروز حادثه انتظارات عجیب‌وغریب نداشته باشید.
  12. در صورت بروز حادثه برای عزیزانتان از انجام فعالیت‌های قهرمانانه و ناآگاهانه پرهیز کنید.

در پایان مجددا عاجزانه خواهش می‌کنم مراقب خود بوده و ایمنی را سرلوحه زندگی خود قرار دهید و در صورت بروز مشکل با شماره‌های 112 جمعیت هلال‌احمر، 115 اورژانس، 125 آتش‌نشانی یا 110 نیروی انتظامی تماس بگیرید.»

کارهایی که باید برای پیشگیری از خطر غرق‌شدگی انجام داد ‏

مهمترین نکته این است که افراد باید فقط در داخل طرح‌ها و محل‌های ایمن با حضور ناجیان غریق شنا کنند. متاسفانه معمولا شاهد ‏غرق شدن دوتا دوست هستیم. خانواده‌ای که یکی از اعضای آن درحال غرق شدن است و با هیجان عضو دیگر خود را ‏برای نجات فرد درحال غرق شدن می‌فرستد و آن فرد نیز خود دچار غرق‌شدگی می‌شود. این به این دلیل است که این عزیزان ‏آشنایی لازم را با تکنیک‌های شنا و توانمندی درخصوص نجات یک فرد ندارند و داخل آب می‌روند و گرفتار می‌شوند. خانواده‌ها ‏باید به محل‌های ایمن مراجعه کنند. اگر قرار است به سفر برویم مهمترین فاکتوری که باید در نظر داشته باشیم این است که ‏پیش‌بینی شرایط جوی و آب وهوایی مقصد را بدانیم. آیا در زمانی که در منطقه ساحلی هستیم، دریا مواج است؟ وزش بادهای ‏ساحلی، طوفان، بارش، رعد وبرق و وقوع سیل، اینها مواردی هستند که هشدارهای آنها از طریق رسانه‌های جمعی، رادیو و تلویزیون ‏داده می‌شود. مسافران اگر به مناطقی که طرح سالم‌سازی دارد، مراجعه کنند، پرچم‌ها کاملا برافراشته است و در صورتی ‏که شرایط جوی نامناسب باشد، از شنا منع می‌شوند. خانواده نباید اصرار به شنا در این زمان‌ها داشته باشد. شاید بروند یک ‏کیلومتر بالاتر و محیط خلوت‌تر باشد، اما خطر مرگ در کمین آنها باشد. در ایران اماکن تفریحی، تفرجگاه‌ها و سواحل استاندارد ‏مشخص شده است. ستاد ساماندهی سواحل کشور همه ساله با همکاری دستگاه‌های مرتبط، پلاژها و اماکن تفریحی و مکان‌هایی ‏شامل طرح سالم‌سازی را با پرچم مشخص می‌کنند، همچنین ناجیان غریق، گروه‌های امدادی، اورژانس و هلال‌احمر را مستقر ‏می‌کنند و مردم باید از این مناطق ایمن که برای آنها فراهم شده است، استفاده کنند.‏

عامل اصلی غرق‌شدگی شناگران در دریا چیست؟

نخستین نکته عدم آشنایی و نداشتن مهارت کامل درخصوص تکنیک‌های شنا است. شنا در دریا بسیار متفاوت از محیط استخر ‏است. چرا که شنا در دریا و محیط‌های آبی که آب‌های آزاد هستند، دارای فشارهای هیدرولیکی و جریان‌های سطحی و ‏زیرسطحی است. مسأله بعدی، میزان آمادگی فیزیکی برای شنا کردن در دریا بسیار مهم است. افرادی که در سفر به دریا برای شنا ‏مراجعه می‌کنند، به دلیل این‌که ساعت‌های طولانی در خودرو هستند یا شاید در مدت شش ماه یا یک‌سال گذشته هیچ ‏تمرین شنا و آمادگی جسمانی زیادی نداشته‌اند، یکباره وارد دریا می‌شوند و شروع به انجام فعالیت‌های مهیج می‌کنند. همین ‏کار باعث می‌شود دمای آب، خستگی، عدم استراحت، عدم آمادگی جسمی و تغذیه نامناسب و در سفر بودن، دچار اسپاسم ‏عضلانی شوند. مسأله دیگر مراجعه به اماکنی است که خارج از طرح‌های  سالم‌سازی هستند و زمانی که  افراد به این مکان‌ها می‌روند ‏نکات ایمنی درخصوص نبود ناجی غریق، نبود نیروهای امدادونجات و عدم پشتیبانی در صورت رخ دادن حادثه هست. محیط‌های خارج از طرح‌های سالم‌سازی، ممکن است دارای شیب بسیار زیاد، نخاله‌ها و بازمانده‌های ساختمان‌های مخروبه، لوله، ‏آهن یا اجسامی در بستر دریا باشد که فرد را دچار آسیب کند.‏

نکات ایمنی در رابطه با ورزش‌های آبی را بدانید ‏ 

در حال حاضر در سواحل کشور تفریحاتی همچون شنا و در کنار آن، سوار شدن بر جت اسکی، قایق‌سواری، پدل برد، موج‌سواری ‏و غواصی از تفریحات بسیار محبوب است. مراجعان باید توجه داشته باشند به مراکزی بروند که استاندارد بوده و دارای تاییدیه ‏فدراسیون نجات غریق است. معمولا اگر فردی سوار قایق یا جت‌اسکی می‌شود، باید جلیقه نجات بر تن کند. این‌که تصور کنند ‏شناکردن را می‌دانند و نیازی نیست جلیقه داشته باشند، اصلا پذیرفته نیست. شاید قایق واژگون شود و بر اثر فشاری که به ‏فرد وارد می‌شود، دچار غرق‌شدگی شود. همچنین رنگ متفاوت جلیقه نجات باعث می‌شود اگر فردی را آب برد، تیم‌های امدادونجات بتوانند به سرعت پیدایش کنند. ‏

بایدها و نبایدهای لذت بردن کنار آب

مردم و مسافران این نکته را باید بدانند که بهترین مکان برای تمرینات شنا و لذت بردن از محیط‌های آبی، استخرهای استاندارد است که ناجیان غریق، مربیان شنا و محیط کاملا ایمن دارند. اما اگر به تفرجگاه‌های ساحلی می‌روند، داخل طرح‌های سالم‌سازی با حضور نجات‌غریق‌ها و عوامل امدادونجات شنا کنند. خانواده‌ها فراموش نکنند. شنای فرزندانشان در داخل استخر با محیط دریا بسیار متفاوت است. زمانی که فرد وارد محیط آبی دریا می‌شود، ممکن است با موج اول یا دوم، دچار چالش شود به این معنا که خسته شود. کنترل و تعادل خود را از دست بدهد و به عبارتی سرنگون شود. برای غرق‌شدن عمق زیادی لازم نیست. همین‌که مقداری آب وارد ریه و راه هوایی شناگر بسته شود. می‌تواند منجر به خفگی و غرق‌شدگی شود. یکی از عوامل بسیار مهم در دریای‌خزر جریان شکافنده است. این جریان بسیار خطرناک است و می‌تواند جان شناگران را به خطر بیندازد. معمولا در مناطقی که جریان شکافنده وجود دارد، ناجیان غریق هشدار می‌دهند و مانع ورود افراد به آن می‌شوند. اگر فردی در داخل جریان شکافنده گیر کند، به هیچ‌عنوان نباید برخلاف حریان آب شنا کند. بلکه باید با حریان به سمت داخل دریا برود و از سمت راست یا چپ، از داخل آن خارج شود. جریان شکافنده مانند آب رودخانه‌ نیروی زیادی دارد و نمی‌توانید خلاف جهت آن شنا کنید. در دریای خزر حریان‌های شکافنده بسیار زیاد هستند. اما در خلیج‌فارس چنین جریاناتی را مشاهده نکرده‌ایم. همچنین در دریای خزر دمای هوا در فصل بهار کم است و نفراتی که داخل آب می‌روند. ممکن است دچار سرما شوند. اما در خلیج‌فارس دمای آب مناسب‌تر است. همچنین سواحل جنوب به صورت فلات است و به تدریج و آهسته عمق آن زیاد می‌شود. در هر دو ساحل باید نکات ایمنی را رعایت کرد و به اصول شنا آشنایی داشت.

در صورتی که دسترسی به نیروهای امدادی نباشد، چگونه می‌توان جان عزیزان را نجات داد؟ ‏

بهترین حالت این است که خانواده‌ها پیش از سفر به جاهایی که دارای ساحل هستند، همراه خود تیوب‌های بادی یا حلقه‌های ‏نجات که در استخرها استفاده می‌شود، داشته باشند. اگر در محیط ساحلی هستند و فردی از اعضای خانواده دچار مشکل شود، ‏آخرین تکنیک نجات، رفتن در داخل آب است، یعنی اگر شما با فردی مواجه شوید که درحال غرق‌شدن است، رفتن به داخل ‏آب برای نجات آن فرد آخرین راه نجات است؛ قبل از آن چند مرحله وجود دارد که باید انجام شود. یکی آن‌که شاید غریق هنوز ‏هوشیار باشد و با تشویق شما به شنا کردن و دست و پا زدن بتواند خود را به حرکت دربیاورد، اگر در این وضع نبود، بهترین ‏حالت این است که یک تیوب که به آن طناب وصل است برایش پرتاب کنید یا از شاخه درخت و جسمی که شناور است، ‏استفاده کنید. به جای آن‌که فرد دیگری برای کمک به داخل آب برود، می‌توان با تخته نجات شنا، طناب، شاخ و برگ ‏درختان، عصا، کمربند و… جان فرد را نجات داد.‏