«شهروند» بررسی می‌کند؛ آیا طرح دولت جهش قیمت مسکن را مهار می کند؟

کلید «مسکن ملی» برای قفل بازار

به گزارش شهروندآنلاین؛ حاشیه‌سازی قیمت مسکن در‌ سال 97 بسیاری از مشتریان این بازار را دچار شوک کرد. میانگین قیمت مسکن در تهران که تا‌ سال 96 چیزی حدود 4‌میلیون و 500‌هزار تومان به ازای هر مترمربع بود، در فروردین 98 و بنا به اعلام بانک مرکزی به 11‌میلیون تومان رسید. این مسأله موجب شد که وزارت راه و شهرسازی اعلام کند که طرحی با عنوان مسکن ملی برای کنترل بازار آماده کرده است تا قیمت‌ها را مهار کند.

طرح مسکن ملی در روزهای اخیر و در مجلس به مشورت و گفت‌وگو گذاشته شد و حالا وزارت شهرسازی می‌گوید که استارت کار را زده است اما مسکن ملی دقیقا قرار است چه اتفاقی را در بازار رقم بزند و آیا واقعا به مهار قیمت‌های افسارگسیخته کمک می‌کند؟
خانه‌های استیجاری دولتی
یکی از بندهای طرح ملی مسکن این است که دولت برای مستاجران دهک اول و دوم و درواقع نیازمندان، خانه‌های اجاره‌ای می‌سازد؛ این خانه‌ها به صورت دولتی ساخته می‌شوند و به مستاجران نیازمند واگذار می‌شوند. بر اساس این طرح که در سایر کشورهای جهان هم اجرا می‌شود، مالکیت خانه‌ها به نیازمندان واگذار نمی‌شود؛ زیرا مطالعات نشان داده است که نیازمندان پس از تحویل‌گرفتن این خانه‌ها آن را فروخته و صرف سایر هزینه‌هایشان ازجمله درمان و… می‌کنند و دوباره به چرخه بی‌خانمان‌ها برمی‌گردند.
بر اساس این طرح نیازمندان به‌ عنوان اجاره‌نشین تا زمان توانمندی در این خانه‌ها ساکن می‌شوند و مبلغ ناچیزی به‌ عنوان اجاره می‌پردازند که درواقع هزینه نگهداری و تعمیر ساختمان است.
بستن پرونده مسکن مهر
از حدود 2‌میلیون مسکن مهری که ساخته شده است، همچنان حدود 500 هزار مسکن مهر تکمیل نشده است. دولت می‌گوید که با تکمیل 500‌هزار مسکن مهر و واردکردن آن به بازار، درواقع نیمی از تقاضای سالانه بازار به مسکن پاسخ داده می‌شود و این افزایش عرضه می‌تواند قیمت مسکن را کاهش دهد. بنا به گفته محمد اسلامی، وزیر راه‌وشهرسازی از بین ساختمان‌های مسکن مهر که هنوز تحویل داده نشده‌اند، در حال حاضر جز مواردی که دارای مباحث حقوقی و قضائی هستند، همه خانه‌های مسکن مهر تعیین تکلیف شده‌اند. البته به گفته وزیر راه و شهرسازی برخی از واحدها فاقد متقاضی هستند که قرار است این خانه‌ها هم با سازوکارهایی به افراد نیازمند کمیته امداد و بهزیستی تحویل داده شود.
زمین از دولت، ساخت‌وساز از مردم
سهم قیمت زمین از ساخت‌وساز در برخی مناطق ایران به بالای 80‌درصد می‌رسد و به‌طور میانگین چیزی حدود 60‌درصد قیمت تمام‌شده خانه، مربوط به قیمت زمین است. این موضوع درواقع به دلیل جولان دلالان زمین است که موجب افزایش شدید قیمت مسکن شده است. حالا وزارت راه و شهرسازی به تمام استانداری‌های ایران نامه زده است که زمین‌های دولتی را به صورت رایگان در اختیار پیمانکاران قرار دهند تا در آنها ساخت‌وساز انجام شود و خانه‌های ارزان‌قیمتی تهیه و به مردم فروخته شود. بر اساس آماری که وزیر کشور اعلام کرده، بیش از یک‌میلیون هکتار زمین دولتی در سراسر کشور وجود دارد که وزارت کشور می‌تواند آنها را در اختیار واحدهای مسکن‌ساز قرار دهد تا از این طریق سهم قیمت زمین از قیمت ملک را کاهش دهد اما مسأله اینجاست که این زمین‌ها در چه مناطقی قرار دارند. آیا قرار است طرح مسکن ملی هم به سرنوشت مسکن مهر دچار شود؟ این موضوعی است که هنوز وزارت راه و شهرسازی پاسخ روشنی به آن نداده است.
ساخت‌وساز ارزان در بافت فرسوده
چیزی حدود یک‌سوم جمعیت شهرهای ایران در بافت‌های فرسوده و یا حاشیه شهرها زندگی می‌کنند. این افراد به دلیل این‌که تمکن مالی کافی را برای نوسازی خانه‌هایشان ندارند، سال‌ها در همان بافت فرسوده ساکن می‌مانند و چهره شهرها به‌سرعت نوسازی نمی‌شود. حالا وزارت راه و شهرسازی با راهکارهایی تلاش کرده است تا ساخت‌وساز در بافت فرسوده را ارزان‌تر تمام کند.
بر اساس اعلام مدیران سازمان بازآفرینی شهری، با تمهیدات در نظر گرفته شده برای ساخت‌وساز در بافت فرسوده، ساخت هر مترمربع خانه در مناطق فرسوده چیزی حدود 300 تا 500‌هزار تومان ارزان‌تر تمام می‌شود.
این سازمان اعلام کرده است که هزینه صدور پروانه‌های ساخت و ساز، عوارض و تراکم و سایر هزینه‌های اداری برای ساخت‌وساز در بافت فرسوده مشمول تخفیف‌های ویژه شده است. به‌علاوه این‌که سود وام بانکی ساخت‌وساز در بافت فرسوده بین 8 تا 9‌درصد است. البته بیشتر این تسهیلات برای بناهای بالای ۳۰‌سال است.
فروش خانه‌های وام‌دار به مشتریان
وام ساخت‌وساز انبوه‌سازان قابل انتقال به خریداران است. این یعنی اگر هر سازنده روی خانه‌ای 100‌میلیون تومان وام گرفته باشد، می‌تواند خانه را به مشتریان بفروشد و مشتریان وام آن را تسویه کنند. این خانه‌های وام‌دار کمک می‌کند که مشتریان با قدرت خرید کمتر خانه‌های وام‌دار و ارزان بخرند.
بانک مرکزی اعلام کرد که تسهیلات ساخت مسکن حدود ۶۰‌درصد افزایش یافته و قابل انتقال به خریدار است. همچنین به گفته اسلامی، وزیر راه و شهرسازی تلاش شده تا منابع مالی که‌ سال گذشته 100‌هزار‌میلیارد تومان در نظر گرفته شده بود، افزایش یابد تا دولت بتواند 60 درصد مبلغ ساخت مسکن را به صورت وام بانکی تأمین کند.