شکست آمریکا و تمدن‌سازی ضدغربی؛ فصل مشترک ایران و روس‌‌ها

گزارش «انستیتو مطالعات جنگ» از همکاری‌های نظامی ایران و روسیه

همکاری‌های نظامی و امنیتی ایران و روسیه در چند سال اخیر گسترش قابل توجهی یافته است. فارغ از بدبینی سنتی ایرانیان به روس‌ها که ریشه‌های آن به تاریخ حدودا ٢٢٠ساله اخیر بازمی‌گردد، در حدود سه دهه اخیر نیز فراز و فرودهایی در روابط ایران با روس‌ها پدید آمد که بخشی از آن بر سر پرونده هسته‌ای ایران و رأی مثبت روس‌ها به سنگین‌ترین قطعنامه تحریمی علیه ایران یعنی قطعنامه ١٩٢٩شورای امنیت در اوج تنش ایران و غرب بر سر پرونده هسته‌ای در سال ١٣٨٩بود. همین مسئله بدبینی به روس‌ها را تشدید و در این مسئله که روس‌ها نگاهی مبتنی بر همکاری و شراکت راهبردی به ایران دارند، تردید ایجاد کرد. در سال‌های اخیر و خاصه پس از خروج آمریکا از برجام و وقوع جنگ اوکراین اما نشانه‌ها حاکی از نوعی تغییر نگاه محسوس از سوی روسیه به ایران حکایت دارد. هر چند برخی مواضع اخیر روس‌ها در همراهی با اعراب در مسائلی چون جزایر سه‌گانه، تردیدها حول همکاری راهبردی با آنان را داخل حفظ می‌کند، اما مواردی چون؛ خفه کردن احتمال فعال شدن مکانیسم ماشه در دوره ترامپ، تقویت مواضع ایران در مذاکرات هسته‌ای و اجرای بندهای غروب برجام، وتوی قطعنامه ضدایرانی شورای امنیت در فوریه ٢٠١٨، رأی مخالف به قطعنامه‌های شورای حکام و حمایت از ایران و محور مقاومت در تنش ماه‌های اخیر با آمریکا و اسرائیل را می‌توان ازجمله موارد چرخش‌های اساسی روس‌ها به سمت ایران برشمرد. تغییرات محیط بین‌الملل، ظاهرا روسیه را به این نتیجه رسانده که در حوزه امنیتی، منطقه‌ای و بین‌المللی در مقابل منافع و کنش‌های کلان ایران قرار نگیرند و تا حدی بازی ایران را تکمیل کنند چراکه اشتراک منافع و هم‌راستایی روس‌ها با راهبرد ایران و متحدان ایدئولوژیک جمهوری اسلامی در برابر غرب می‌تواند بر آینده تحولات منطقه‌ای، بین‌المللی و تضعیف غرب تأثیر بگذارد. هر چند از سوی ایران هوشمندی و احتیاط در ارتباط با روس‌ها همواره نیاز است. در همین رابطه نگاهی به تحلیل اندیشکده «مطالعات جنگ آمریکا» درباره همکاری‌های نظامی ایران و روسیه خواهیم داشت.

عقاب ایرانی و کبوتر روسی
اندیشکده مطالعات جنگ(Institute for the Study of War) در مطلبی به قلم: فردریک دبیلو کاگان، نیکلاس کارل، آنیکا گانزولد، اشکا جهوری و جورج باروس و با عنوان: «چرا شما نمی‌توانید یک عقاب ایرانی و یک کبوتر روسی باشید؟» آورده است: «پیروزی روسیه، پیروزی ایران است. مسکو و تهران یک بلوک نظامی را با هدف شکست دادن آمریکا و متحدانش در خاورمیانه، اروپا و سراسر جهان تشکیل داده‌اند. نیروهای نظامی روسیه و ایران نزدیک به یک دهه است که در کنار یکدیگر در سوریه می‌جنگند. روس‌ها به ایران دفاع هوایی پیشرفته و دسترسی به سایر فناوری‌ها و تکنیک‌های نظامی، علاوه بر آن، یک صندلی در ردیف جلو برای مشاهده تلاش‌های آنها برای شکست دفاع موشکی آمریکا و ناتو در اوکراین داده‌اند.» در ادامه این مطلب نیز ادعا شده است: «ایرانی‌ها نیز به نوبه‌خود به روس‌ها هواپیماهای بدون سرنشین و دسترسی به فناوری‌های هواپیماهای بدون سرنشین، ازجمله کمک به ساخت کارخانه عظیمی برای تولید هزاران پهپاد ایرانی در روسیه داده‌اند.»

حمایت روسیه از ایران بیشتر بوده و رو به افزایش خواهد بود
در ادامه این مطلب با اشاره به اینکه کمک‌های روسیه بیشتر از کمک‌های متقابل ایران بوده، عنوان شده است: «حمایت بیشتر روسیه از ایران تا حدی به‌دلیل شکست‌های روسیه در اوکراین، محدود شده است. روسیه درصورت پیروزی نهایی، آزاد خواهد بود که هواپیماها و فناوری‌های موشکی پیشرفته‌ای را که تهران مدت‌هاست به‌دنبال آن بود، به ایران بدهد. اگر روسیه، همانطور که به‌دنبال آن است، کنترل منابع اوکراین را به‌دست آورد، می‌تواند ارتش خود را بازسازی و همزمان به ایران کمک کند.»

نقش سردار سلیمانی در شکل‌گیری ائتلاف نظامی دو کشور
در بخش دیگری از این مطلب با اشاره به تعمیق همکاری‌های نظامی و امنیتی روسیه و ایران خاصه از زمان پیدایش داعش آمده است: «ائتلاف نظامی روسیه و ایران در سال ٢٠١٥زمانی که سرلشکر قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، به مسکو رفت تا برای حفظ بشار اسد در قدرت در سوریه کمک بگیرد، تشکیل شد. روس‌ها هواپیماهای جنگی، تجهیزات اطلاعاتی و جنگ الکترونیک و SPETSNAZ (نیروهای ویژه) خود را همراه با گروه محدودی از نیروی زمینی برای کمک به سلیمانی فرستادند. نیروهای روسیه از ایران و نیروهای هم‌پیمان ایران، ازجمله حزب‌الله لبنان و شبه‌نظامیان عراقی، در جنگ علیه دشمنان اسد، به‌ویژه بخشی از آن مخالفان که آمریکا از آن حمایت می‌کرد، پشتیبانی هوایی کردند. نیروهای روسی تا به امروز در سوریه باقی مانده‌اند و در حمایت از گسترش حضور ایران در آنجا فعالیت می‌کنند.»

تعمیق همکاری‌های نظامی و دفاعی دو کشور
در بخش دیگری از این مطلب با اشاره به تأثیر روس‌ها در بهبود استراتژی‌های نبرد ایران با داعش و تعمیق همکاری‌های نظامی دو کشور در سفرها و بازدیدهای متقابل مقامات نظامی طرفین؛ افزوده است: «روسیه فراتر از باتری‌های S-٣٠٠که در سال ٢٠١٦تحویل داده بود، به ایران کمک‌های ملموس ارائه کرده است. روس‌ها یک ماهواره سنجش از راه دور ایرانی خیام را در اوت ٢٠٢٢به فضا پرتاب کردند. براساس گزارش‌ها، روسیه نرم‌افزار نظارتی پیشرفته، پول نقد و کمک‌های فنی به برنامه موشکی و خودروی پرتاب فضایی ایران (SLV) ارائه می‌کند. برنامه SLV به‌ویژه مهم است، زیرا می‌تواند از توسعه موشک‌های بالستیک قاره‌پیما (ICBM) با قابلیت حمل سلاح هسته‌ای پشتیبانی کند. روس‌ها دو هواپیمای آموزشی رزمی یاک-١٣٠را در سپتامبر ٢٠٢٣به ایران تحویل دادند، احتمالاً به‌عنوان پیش‌پرداخت برای تحویل جنگنده‌های بمب‌افکن پیشرفته‌تر Su-٣٥که ایران برای چند سال درخواست کرده است. روس‌ها همچنین تسلیحات تسخیر شده آمریکا و ناتو، ازجمله سیستم‌های ضد‌تانک جاولین و ضد‌هوایی استینگر را با ایران به اشتراک گذاشته‌اند تا هر دو طرف بتوانند آنها را مهندسی معکوس و اقدامات متقابلی را برای آنها ایجاد کنند…طبق گزارش‌ها، ایرانی‌ها از روسیه برای دستیابی به مواد هسته‌ای اضافی و ساخت سوخت هسته‌ای کمک خواسته‌اند.»

کمک‌های ایران به روسیه
در بخش دیگری از این مطلب با اشاره به فروش پهپاد از سوی ایران به روسیه، مدعی شده است: «ایرانی‌ها در آگوست ٢٠٢٢با پایان یافتن منابع موشکی توسط روس‌ها، ارسال صدها پهپاد شناسایی و تهاجمی دوربرد را به روسیه آغاز کردند. این پهپادها به روسیه اجازه می‌دهند که فشار خود را بر پدافند هوایی اوکراین حفظ کنند و فشار خود را افزایش دهند، حتی درحالی‌که برای توسعه تولید و اصلاح سیستم‌های موشکی خود تلاش می‌کرد. ایرانی‌ها حتی به روسیه کمک کردند تا یک کارخانه عظیم در جمهوری تاتارستان بسازد که بتواند هزاران پهپاد از این نوع را تولید کند.»

تمدن ضدغربی، فصل مشترک راهبردهای بلندمدت ایران و روسیه
در بخش‌های پایانی این مطلب با اشاره به مشورت نظامی احتمالی روس‌ها به ایران در عملیات وعده صادق و انتظارات ایران برای گسترش همکاری ازجمله دریافت جنگنده‌های سوخو٣٤و سوخو٣٥روسیه و تانک‌های پیشرفته روسی؛ آورده است: «قبل از تهاجم تمام‌عیار به اوکراین، تلاش روس‌ها برای ایجاد توازن بین حمایت از ایران و حفظ روابط خوب با اسرائیل و کشورهای عربی بود.. .به‌نظر می‌رسد روزهای موازنه‌سازی روسیه بین ایران و اسرائیل درواقع به پایان خود نزدیک می‌شود. روس‌ها به مدافعان بلندپایه آتش‌بس در غزه تبدیل شده‌اند که اسرائیل با آن مخالف است و بارها میزبان نمایندگان حماس، جهاد اسلامی و دیگر شبه‌نظامیان وابسته به ایران در مسکو بوده‌اند. روابط نزدیک فزاینده بین روسیه و ایران این چشم‌انداز را ایجاد می‌کند که روسیه در نهایت به وعده‌های خود مبنی بر ارائه برخی از پیشرفته‌ترین سیستم‌های نظامی خود به ایران عمل خواهد کرد. دلیل کمی وجود دارد که غرب بتواند در این مقطع بین مسکو و تهران شکاف ایجاد کند. اقدامات روسیه به‌شدت ضدغربی شده‌اند و در بسیاری از مضامینِ تضادهای تمدنی که مدت‌ها مشخصه ایدئولوژی ایرانی بوده‌اند، مشترک شده‌اند. این یک واقعیت است که روسیه اصولاً به‌دنبال ایجاد تمدن مسیحی ضدغربی است درحالی‌که تهران خواهان تمدن مسلمان ضدغربی است، تا زمانی که هر دو موافق باشند که شکست‌دادن آمریکا و متحدانش اولویت اصلی است. بنابراین، محدودیت اصلی در حمایت روسیه از ایران، مشکلات و ضعف کنونی روسیه است. اگر روسیه بر ایالات متحده و ناتو در اوکراین پیروز شود، ظرفیت کافی برای جبران کمک‌های دوستان خود و حمایت از آنها در تلاش برای دستیابی به هدف مشترک خود جهت شکست و اخراج آمریکا از خاورمیانه را خواهد داشت.»

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.