سیاست‌های سه‌گانه بانک مرکزی برای ثبات اقتصادی

فرزین: نقدینگی در فروردین ماه به ۲۴.۱درصد کاهش یافت

رئیس ‌کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه نظام بانکی همچنان نیازمند اصلاحات اساسی است، گفت: خیلی از ناترازی‌هایی که الآن در نظام بانکی می‌بینیم، ناشی از سیاست‌هایی است که دولت به بانک‌ها تحمیل می‌کند.

به گزارش شهروند آنلاین، محمدرضا فرزین رئیس ‌کل بانک مرکزی در سی‌ویکمین همایش سالانه سیاست‌های پولی و ارزی با موضوع اصلی «بازآرایی سیاست‌های پولی و نظارتی؛ با نگاهی به قانون جدید بانک مرکزی» اظهار داشت: من هم وظیفه می‌دانم مجدداً عرایضم را با گرامیداشت یاد و خاطره شهید جمهور شروع کنم؛ کمتر به ابعاد مدیریتی ایشان پرداخته شده است.

او افزود: در قانون جدید بانک مرکزی ما به‌ جای شورای پول و اعتبار، هیأت عالی داریم که به ‌پیشنهاد رئیس‌ کل و با حکم رئیس‌ جمهور انتخاب می‌شوند؛ نهایتاً چهار نفر در ذهنم جمع‌بندی شد، بعد از جلسه با رئیس‌ جمهور عرض کردم؛ “افرادی را انتخاب کردم و خواستم قبل از رسمی شدن، نظر ایشان را بدانم.”، گفتند؛ “باید دو شرط داشته باشند؛ یک کار بانکی بلد باشند و دوم افرادی باشند که با شخص خودت هماهنگ باشند”، گفتند؛ “هرکسی این شرایط را داشت من حتماً قبول می‌کنم”.

فرزین گفت: ایشان در تمام موارد حرفه‌ای همیشه سمت قانون و مقررات می‌ایستادند و‌ کمتر ورود غیرکارشناسی انجام می‌دادند.

او در ادامه گفت: علاوه بر ابعاد شخصیتی که آقای رئیسی به‌ عنوان یک سیاستمدار شرافتمند عمل می‌کردند در تصمیمات حرفه‌ای نیز دست افراد را باز می‌گذاشتند که تصمیمات حرفه‌ای گرفته شود؛ مردد بودیم همایش را برگزار کنیم یا به تعویق بیندازیم‌، نهایتاً باتوجه به فرمایشات مقام معظم رهبری که هیچ کاری به تعویق نیفتد، تصمیم به برگزاری همایش در تاریخ معین گرفتیم.

نظام بانکی همچنان نیازمند اصلاحات اساسی است

فرزین با ابراز اینکه “تلاش می‌کنیم با اصلاح ساختار در بانک مرکزی، اعمال قدرت بانک را در سیاست‌ها داشته باشیم.”، گفت: سیاست تثبیت را سال قبل اعلام و اجرا کردیم، ازآن‌جایی که تورم ما 20درصد بیش از آمار بلندمدت بود، نقدینگی هم همینطور؛ و فعالان اقتصادی امکان پیش‌بینی اقتصاد را نداشتند، این سیاست را اجرا کردیم.

رئیس‌ کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه نظام بانکی همچنان نیازمند اصلاحات اساسی است، تصریح کرد: خیلی از ناترازی‌هایی که الآن در نظام بانکی می‌بینیم، ناشی از سیاست‌هایی است که دولت تحمیل می‌کند به بانک‌ها.

نقدینگی در فروردین ماه به 24.1درصد کاهش یافت

او در ادامه گفت: سال قبل خیلی فکر کردیم که هدفمان را اعلام کنیم یا خیر، نهایتاً هدف رشد نقدینگی را اعلام کردیم؛ برای دولت هم خوب بود و همکاری شد به‌ سمت 25درصد برویم ولی نهایتاً 24.3درصد شد و کمتر از هدف‌گذاری هم شد، رشد پایه پولی هم کاهش شدیدی داشت و 28درصد شد.

او با ابراز اینکه “حفظ نرخ رشد کار سختی است ولی تلاش می‌کنیم در این محدوده حفظ کنیم.”، گفت: هر هفته حجم نقدینگی بازار را کنترل می‌کنیم؛ از سپرده قانونی هم استفاده کردیم؛ از مجموعه سیاست‌های متعارف و نامتعارف پولی کنار هم برای کنترل نقدینگی استفاده کردیم.

فرزین با اشاره به رشد پول گفت: رشد پول به 12.8درصد در اردیبهشت ماه رسیده است و نشان می‌دهد انتظارات تورمی در ایران درحال کاهش است.

فرزین با اشاره به تفاوت تورم مرکز آمار و بانک مرکزی، گفت: اگرچه اعداد ما با مرکز آمار متفاوت است ولی تغییرات آن مشابه هم هست. ابهامی که درحال حاضر وجود دارد، مساله تفاوت نرخ‌های بانک مرکزی و مرکز آمار ایران است. نرخ تورم و نرخ رشد اقتصادی در بانک مرکزی و مرکز آمار باهم تفاوت دارند. سال 87اختلافی بین دولت و بانک مرکزی بر سر نرخ رشد صنعت به‌ وجود آمد. یعنی نرخ رشدی که بانک مرکزی در مورد صنعت اعلام کرد را وزارت صمت قبول نداشت و بانک مرکزی تصمیم گرفت تا دوسال،نرخ رشد را اعلام نکند. مرکز آمار هم در آن زمان نرخ رشد را اعلام نمی‌کرد.

او خاطرنشان کرد: مدل‌های مرکز آمار به‌طور غیررسمی از آمار و داده‌های داخل کشور استفاده می‌کنند و پایین‌تر از حد معمول است که بانک مرکزی به این موضوع ورود کرد و آمار نرخ رشد را اعلام می‌کرد. یک تفاوت‌هایی در محاسبات بانک مرکزی و مرکز آمار وجود دارد. مثلا در نرخ تورم، ضریب بانک مرکزی در خوراک، 32درصد است، یعنی سهم سبد کالای خوراکی در بانک مرکزی 32درصد است، ولی در مرکز آمار 28درصد است.

فرزین گفت: گام‌بندی‌هایی که در بانک مرکزی برای محاسبه قیمت‌ها وجود دارد با اعداد مرکز آمار متفاوت است. مثلا در کالا‌های غیرخوراکی در بانک مرکزی 10عدد گام‌بندی وجود دارد. سرفصل کالا‌های ما تفاوت‌هایی با مرکز آمار دارد که باعث تفاوت ما با آنها می‌شود. اما در آمار‌های تورم کوتاه‌مدت آمار‌ها یکسان هستند. از ابتدای سال 1402تا پایان همان سال، کاهش 20درصدی نرخ تورم نقطه به نقطه را داشتیم و تورم نقطه به نقطه مرکز آمار هم 20درصد کاهش داشته است. اگر چه اعداد ما با مرکز آمار متفاوت بوده، اما تغییراتش یکسان بوده است.

او با اشاره به اینکه تورم نقطه به نقطه نشان می‌دهد نسبت به خرداد سال قبل افزایش قیمت‌ها چقدر بوده، افزود: در نرخ رشد اقتصادی، سال پایه ما 1395است، اما برای مرکز آمار سال پایه، 1390است که در سال 1403، هردو سازمان، سال پایه خود را به 1400تغییر می‌دهند. نرخ رشد نفت در سال 97و 98به ‌دلیل تحریم‌ها کاهش شدیدی پیدا کرد و بعد از آن نرخ رشد نفت به 16.3درصد در سال 1402افزایش پیدا کرد. امیدواریم با سیاست‌هایی که در حوزه سرمایه‌گذاری فروش نفت انجام شده، شاهد نرخ رشد در سال 1403هم باشیم.

رئیس‌ کل بانک مرکزی ادامه داد: وزیر امورخارجه آمریکا در مورد فروش نفت ایران می‌گوید قدرت فروش نفت ایران بیشتر شده و قادر به جلوگیری از فروش نفت ایران نیستیم. قدرت تولید و فروش نفت ما افزایش پیدا کرده است. نرخ‌های رشد ما به نرخ‌های رشد قابل‌ قبولی رسیده است. کمتر کشوری در منطقه نرخ رشد اقتصادی بالای 4درصد داشته است. نرخ رشد ما در سال 2023بالاترین نرخ رشد منطقه بود.

فرزین گفت: تشکیل سرمایه در سال‌های 98و 97وضعیت خوبی نداشت و منفی 15.7درصد بوده است؛ ولی بعد از سال 1400کشور توانست خود را احیا و نرخ‌های رشد خوبی را ثبت کند، در حوزه ساختمان نیز در 9ماهه 1402رشد 2.9درصدی داشته‌‌ایم؛ بنابراین با حفظ رشد تشکیل سرمایه می‌توانیم رشد GDP را حفظ کنیم.

3040کانال تلگرامی نرخ‌سازی‌ می‌کنند

او با تذکر “اگر می‌خواهیم جهش تولید محقق شود نیازمند جهش منابع خواهیم بود” ادامه داد: دولت باید بتواند خودش را تأمین مالی کند؛ باید با پول بیرونی که وارد اقتصاد می‌شود، رشد را در سطح بالایی نگه داریم.

رئیس ‌کل بانک مرکزی با اشاره به تحولات بازار ارز گفت: قیمت دلار در بازارغیررسمی هرچند با جهش مواجه می‌شود ولی به سرعت کاهش می‌یابد، در حمله نظامی ایران به اسرائیل قیمت ارز شبانه افزایش یافت ولی از فردای همان روز از جهش قیمتی کاسته شد. ضریب تغییرات نرخ ارز در بازار غیررسمی که دست ما نیست و خیلی نرخ‌های آن در خارج کشور و کانال‌ها شکل می‌گیرد با کاهش همراه بوده است. 30تا 40کانال داریم که نرخ‌های مختلفی می‌زنند و انتظارات بازار را شکل می‌دهند، اینها می‌خواهند انتظارات منفی را در جامعه ایجاد کنند البته نمی‌توان نقش انتظارات را در بازار غیررسمی نادیده گرفت.

فرزین تأکید کرد: ضریب تغییرات دلار غیررسمی در سال 1401به میزان 190.5درصد بوده و در سال 1402به 5.8درصد و اسکناس مرکز مبادله 12.4به 9.1درصد رسیده است. همچنین حواله مرکز مبادله 10.5درصد به 2.4درصد رسیده که البته نرخ دلار غیررسمی تماما در دست بانک مرکزی نیست و به کانال‌های خارجی نیز مربوط است.

رئیس ‌کل بانک مرکزی اظهار داشت: نرخ دلاری که در مرکز مبادله شکل می‌گیرد نهایتا باید مبنای نرخ دلار کشور باشد، ولی کانال‌های تلگرامی نرخ‌سازی‌ می‌کنند و با انتظارات منفی نرخ‌ها را بالا می‌برنند که انتظارات نیز به نوعی منجر به فرار سرمایه می‌شود.

نرخ تورم مسکن اردیبهشت ماه 12.3درصد شد

او با بیان اینکه نرخ حواله نیما یکی از نرخ‌های مهم و اثرگذار در کشور است، افزود: همین‌ باعث کاهش نرخ تورم در کشور شده است. نرخ تورم مسکن اردیبهشت ماه 12.3درصد بوده درحالی ‌که پارسال بالای 100درصد بوده است؛ جلوی افزایش شدید را گرفته‌ایم.

رئیس ‌کل بانک مرکزی درباره تراز تجاری گفت: حساب سرمایه منفی به‌ معنای افزایش دارایی‌های خارجی است؛ فرار سرمایه زمانی است که مردم و تجار نسبت به آینده نگران هستند و دارایی را به ارز تبدیل می‌کنند؛ عده‌ای می‌گویند منفی بودن تراز تجاری بخاطر این است که ما نرخ ارز را نگه داشته‌ایم. درحالی ‌که اینطور نیست با کاهش نرخ ارز صادرات افزایش یابد، ریشه صادرات در تولید است. در بلندمدت با کاهش ارزش پول ملی صادرات افزایشی نمی‌شود و مطالعات ما این را نشان نمی‌دهد.

فرزین گفت: آمار صادرات و واردات کشور که از سوی گمرک اعلام می‌شود با تراز پراخت‌ها متفاوت است. هدف گمرک جریان کالا است و هدف تراز پرداخت‌ها جریان پول است و قاچاق واردات و صادرات را نیز محاسبه می‌کند. بین صادرات و واردات گمرکی که غیرنفتی است همیشه شاهد عدد منفی هستیم که بیانگر ناترازی گمرکی است. در دهه هشتاد این میزان به بیش از 30میلیارد دلار نیز رسید بنابراین تراز گمرکی همیشه منفی بوده ولی تراز پرداخت‌ها به ارز علامت می‌دهد.

او افزود: در سال 1402به اندازه 10میلیارد دلار در حساب جاری مثبت هستیم و حساب کالا نیز 22میلیارد دلار مثبت است ولی حساب خدمات و خالص حساب سرمایه نیز منفی بوده است که این به ‌معنای فرار سرمایه نیست ولی بخشی از حساب سرمایه می‌تواند فرار سرمایه باشد، اما علت اصلی آن می‌تواند به افزایش دارایی‌های خارجی بیشتر از افزایش دارایی خارجی‌های داخل کشور مربوط شود.

فروش اوراق 30درصدی عامل ریزش شاخص بورس نیست

او با طرح این پرسش که چرا بازار سرمایه منفی است؟ گفت: ما اسفند اوراق 30درصدی داشتیم ولی بازار سرمایه ماه‌هاست منفی است و باید علت بررسی شود.نباید از اجرای سیاست‌های ما بازار سرمایه آسیب ببیند و ما اصلا چنین قصدی هم نداریم.

رئیس ‌کل بانک مرکزی افزود: در یک سال گذشته بازدهی قیمت اسمی دلار 16درصد بوده است و بازار طلا نیز 28درصد رشد کرده است. البته بخشی از رشد بازار طلا به‌ دلیل رشد انس طلا و بازار جهانی طلا بوده است. انس طلا اردیبهشت به اردیبهشت 17درصد رشد کرده و بنابراین 17درصد رشد بازار طلا به‌ دلیل رشد بازار جهانی است. اردیبهشت سال گذشته تا اردیبهشت امسال مسکن 12.5درصد رشد داشته است. بالاترین نرخ بازدهی نیز متعلق به سپرده‌گذاری در شبکه بانکی بوده است.

فرزین خاطرنشان کرد: ادبیات سیاستگذاری بانک مرکزی از دهه 80به بعد تغییر کرده و سیاست‌های اقتصاد کلان، سیاست‌های کلان احتیاطی و سیاست‌های خرد احتیاطی سه دسته از سیاست‌های بانک مرکزی بوده است. برای ایجاد ثبات اقتصادی باید هر سه این سیاست‌ها اجرا شود. باید بتوانیم دسته‌بندی کنیم که سیاست خرد احتیاطی، سیاست کلان احتیاطی و سیاست اقتصاد کلان به‌ صورت هماهنگ و همزمان اجرا شوند. در قانون جدید تلاش داریم هر سه سیاست را به‌طور همزمان پیش ببریم.

او یادآور شد: اقتصاد یعنی انتخاب و هر انتخابی اثرات مثبت و منفی دارد. بنابراین باید هزینه فایده‌ها بررسی شود و نیازی نیست با اتخاذ برخی سیاست‌ها هزینه زیادی به اقتصاد تحمیل شود. در هر یک از سیاست‌هایی که اجرا می‌کنیم اهداف، ابزارها و شاخص‌های مختلف را درنظر می‌گیریم و مستمر آنها را بررسی می‌کنیم تا تصمیمات کارا، پایدار و سالمی در راستای رشد و توسعه اقتصادی کشور بگیریم. هدفگذاری رشد نقدینگی را 23درصد با دامنه نوسان مثبت منفی 2درصد درنظر گرفته‌ایم. قصد داریم تورم نقطه به نقطه را به کانال 20درصد برسانیم.

فرزین با بیان اینکه اگر بخواهیم تورم کاهش یابد حتما باید بازنگری در نرخ‌های سود داشته باشیم تا نرخ‌ها کمتر شود گفت: بازنگری نرخ سود سیاستی و کف و سقف دالان نرخ‌های بین‌بانکی نیز یکی از محورهای سیاستی است. اگر تورم کاهش پیدا کرده باشد باید در نرخ سود بازنگری انجام شود و درصورت لزوم نرخ سود را کاهش می‌دهیم.

او همچنین در ادامه به عملکرد مرکز مبادله اشاره و تصریح کرد: ما به طلا عنوان تنظیم‌گری ورود می‌کنیم؛ هر تغییری در طلا روی ارز هم اثر می‌گذارد. به همین دلیل در مرکز مبادله حوزه طلا را فعال کرده‌ایم.

فرزین با بیان اینکه قصد انحلال بانک‌ها را نداریم و انحلال آخرین راه است، گفت: در نظام بانکی تعدادی بانک ناتراز داریم که تعدادی هم ناترازی درحال افزایش است؛ البته تعدادی ناشی از مطالبات از دولت است و برخی هم ناشی از مشکلات نظارتی بوده است. به بانک‌های مختلف برنامه اصلاحی دادیم و دایما رصد می‌کنیم.

رئیس‌ کل بانک مرکزی تصریح کرد: در قانون قبلی بانک مرکزی، این نهاد مسئول سیاست‌های پولی و ارزی بود؛ اما در قانون جدید اهداف دیگری مانند رشد اقتصادی و عدالت نیز به آنها اضافه شده است که امیدواریم بتوانیم با کمک سایر دستگاه‌ها به این اهداف دست پیدا کنیم. مهم‌ترین هدف ما همان ثبات مالی است./تسنیم

انتهای پیام

ممکن است به این مطالب نیز علاقه‌مند باشید
ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

از اینکه دیدگاه خود رو با ما در میان گذاشتید، خرسندیم.