طی سالهای دفاع مقدس، روزهای بزرگی به ثبت رسیده است که روز آزادسازی خرمشهر از جمله افتخارات ایران طی هشت سال جنگ ایران و عراق است. خرمشهر در روز سوم خرداد سال 1361 پس از ۵۷۸ روز اشغال طی عملیات بیت المقدس از اشغال نیروهای عراقی آزاد شد.
طی سالهای دفاع مقدس، روزهای بزرگی به ثبت رسیده است که روز آزادسازی خرمشهر از جمله افتخارات ایران طی هشت سال جنگ ایران و عراق است. خرمشهر در روز سوم خرداد سال 1361 پس از ۵۷۸ روز اشغال طی عملیات بیت المقدس از اشغال نیروهای عراقی آزاد شد.
اشغال خرمشهر توسط ارتش عراق پس از 34 روز درگیری شهری میان ارتش عراق و رزمندگان ایرانی که به نبرد خرمشهر معروف است و از ۱ مهر تا ۴ آبان سال ۱۳۵۹ طول کشید رخ داد. در این نبرد سنگین که با مقاومت شدید ایرانیان و آتشبار سنگین عراقیها همراه بود از هر دو طرف حدود 7هزار نفر کشته و مجروح و چند صد خودرو زرهی و تانک منهدم شدند.
عملیات بیتالمقدس در جهت آزادسازی خرمشهر توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران به فرماندهی علی صیاد شیرازی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به فرماندهی محسن رضایی و احمد متوسلیان انجام گرفت. بیرون راندن نیروهای ارتش عراق به پشت مرزهای بینالمللی، انهدام نیروهای باقیمانده از ارتش عراق در منطقه بین غرب کارون تا خط مرزی و آزادسازی شهر خرمشهراز اهداف عملیات بیتالمقدس بودند.
آزادسازی خرمشهر در ساعت ۲۲:۳۰ شامگاه شنبه، ۱ خردادماه ۱۳۶۱ با اعلام رمز توسط فرماندهی قرارگاه مرکزی کربلا به واحدهای عملکننده آغاز شد. در پایان این نبرد در 3 خردادماه علاوه بر پایان بخشیدن به ۱۹ ماه اشغال بخشی از حساسترین مناطق خوزستان، ضربهای سنگین به توان رزمی و روحیه نیروهای عراقی وارد آمد.
با آزادی خرمشهر، ایران توانست بیشتر اراضی اشغال شده از سوی عراق در ابتدای جنگ را بازپس بگیرد و دست بالا را در موقعیت نظامی و تبلیغاتی داشته باشد. فتح خرمشهر بازتابی جهانی داشت و عراق با از دست دادن خرمشهر، از نظر سیاسی تکیهگاهش را برای مذاکره از دست داد.
در جریان آزادسازی خرمشهر حدود ۱۶ هزار نیروی عراقی کشته و زخمی شدند، همچنین ۱۹هزار نفر نیروی عراقی به اسارت نیروهای ایرانی درآمدند. این واقعه از لحاظ نظامی نقطه عطفی در تاریخ جنگ ایران و عراق است و سالروز فتح خرمشهر به نام روز مقاومت، ایثار و پیروزی شناخته میشود.